Futbol sahası ölçüleri ve saha-tribün sözlüğü
Futbol sahası ölçüleri IFAB Kural 1'de aralık olarak yazılı. Ceza alanı 665,28 m², kale ağzı 17,86 m²; saha ve tribün terimleri ayrıca tanımlandı.
7,32 × 2,44: kalenin ağzı 17,86 metrekaredir ve futbol sahası ölçüleri bu iki rakamdan, yani direkler arasındaki açıklıktan ve üst direğin yerden yüksekliğinden doğar. Ceza alanının 16,5 metre derinliği, penaltı noktasının 11 metresi ve orta yuvarlağın 9,15 metrelik yarıçapı da kalenin genişliği etrafında örülmüş bir geometridir. Kale arkasındaki tribünden bakan biri için bu çizgiler yalnızca beyaz boyadır; IFAB için ise Oyun Kuralları'nın ilk maddesidir. Aşağıda Kural 1'in rakamları hesapla genişletiliyor, ardından saha ve tribün terimleri belgelere dayanan kısa tanımlarla sıralanıyor.
Futbol sahası ölçüleri: Kural 1'in rakamları
IFAB'ın sitesindeki güncel Oyun Kuralları metni (menüde 2026/27 sürümü görünüyor), saha ölçülerini aralık olarak verir; tek bir zorunlu ölçü yoktur.
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Kenar çizgisi (uzun) boyu, genel maçlar | 90 ile 120 m |
| Kale çizgisi (kısa) boyu, genel maçlar | 45 ile 90 m |
| Kenar çizgisi, uluslararası maçlar | 100 ile 110 m |
| Kale çizgisi, uluslararası maçlar | 64 ile 75 m |
| Kale genişliği (direklerin iç yüzü arası) | 7,32 m |
| Kale yüksekliği (üst direğin alt kenarı) | 2,44 m |
| Kale alanı | Direklerin iç yüzünden 5,5 m, sahaya 5,5 m |
| Ceza alanı | Direklerin iç yüzünden 16,5 m, sahaya 16,5 m |
| Penaltı noktası | Kale çizgisinin ortasından 11 m |
| Orta yuvarlak ve ceza yayı yarıçapı | 9,15 m |
| Köşe yayı yarıçapı | 1 m |
| Çizgi, direk ve üst direk genişliği | En çok 12 cm |
| Köşe bayrağı direği | En az 1,5 m |
Metre değerlerinin yanında Kural yarda karşılıklarını da verir: 90-120 metre, 100-130 yardaya denk gelir. Zemin tamamen doğal olmalıdır; yarışma kuralları izin verirse tamamen yapay ya da doğal-yapay karma sistem kullanılabilir, yapay zemin de yeşil olmalıdır. Uluslararası maçlarda yapay zemin FIFA Quality Programme standardını sağlamalıdır; IFAB özel izin verirse bu şart aranmaz.
Alanlar hesaplanınca: ceza alanı 665,28 metrekare
Futbol sahası ölçüleri hesaba bağlanınca alanlar ortaya çıkar. Aralıklar tek bir rakama bağlanınca saha bir hesap tablosuna dönüşür. Ceza alanının genişliği kale genişliğine iki ceza alanı derinliğini ekleyerek bulunur: 7,32 + 2×16,5 = 40,32 m. Derinlik 16,5 m olduğu için alan 40,32×16,5 = 665,28 m². Kale alanında aynı işlem 7,32 + 2×5,5 = 18,32 m genişlik ve 18,32×5,5 = 100,76 m² verir.
| Hesap | Sonuç |
|---|---|
| Ceza alanı genişliği | 40,32 m |
| Ceza alanı | 665,28 m² |
| Kale alanı | 100,76 m² |
| Kale ağzı (7,32×2,44) | 17,86 m² |
| Kale / ceza alanı genişliği | %18,2 |
| Genel maç, en küçük saha (90×45) | 4.050 m² |
| Genel maç, en büyük saha (120×90) | 10.800 m² |
| Uluslararası, en küçük (100×64) | 6.400 m² |
| Uluslararası, en büyük (110×75) | 8.250 m² |
En büyük genel saha, en küçüğün 2,67 katıdır. Uluslararası aralıkta ise büyük saha küçüğün yalnızca 1,29 katı olur: ölçü iki maç arasında sınırlı kalıyor. Çok kullanılan 105×68 ölçüsü (7.140 m²) bu uluslararası aralığın içinde kalır; iki ceza alanı birlikte sahanın yüzde 18,6'sını kaplar.
Ceza yayı da bir hesaba bağlanır. Yay, penaltı noktasına 9,15 m uzaklıkta çizilir ve Kural'a göre ceza alanının dışında kalır. Nokta kale çizgisinden 11 m, alanın ön çizgisi 16,5 m uzaktadır; aradaki 5,5 m'yi çıkarınca yay, ceza alanı çizgisinin 9,15 - 5,5 = 3,65 m ötesine uzanır. Penaltıda topun 11 m'yi alması da örnek hızlarla hesaplanabilir: 100 km/s'lik bir vuruş (örnek hız) 0,40 saniyede, 80 km/s'lik vuruş 0,50 saniyede kale çizgisine ulaşır.
Kaleyi görme açısı: 11 metrede 36,8 derece
Futbol sahası ölçüleri bir açı da üretir. Kale genişliği ile çizgilerin yerleri birlikte okununca bir açı çıkar: kalenin tam karşısında duran bir oyuncunun gözünden iki direk arasındaki açı. Hesap basittir: 2×atan(3,66÷uzaklık). Kale alanının ön çizgisinden (5,5 m) bu açı 67,3 derece, penaltı noktasından (11 m) 36,8 derece, ceza alanının ön çizgisinden (16,5 m) 25,0 derece, 25 metreden 16,7 derece, 35 metreden 11,9 derecedir. Uzaklık iki katına çıkınca açı yarıya düşmez; ama 11 metreden 25 metreye gidildiğinde kalenin görünen genişliği yarıdan fazla azalır. Şutun gole dönüşme olasılığı ölçen modeller, kaleye uzaklık ve açıyı bu yüzden ilk değişkenlerinden biri sayar; bu bağlantı xG nedir yazısında ayrıca işleniyor.
Saha sözlüğü: çizgiden çizgiye
Ceza alanı. Kale çizgisinden 16,5 m içeri uzanan ve direklerin iç yüzünden 16,5 m dışa taşan dikdörtgendir. Kural, çizgilerin sınır oldukları alana ait olduğunu yazar; yani çizgi, alanın bir parçasıdır.
Kale alanı. Direklerin iç yüzünden 5,5 m yana ve 5,5 m öne uzanan, ceza alanının içindeki küçük dikdörtgen.
Penaltı noktası ve ceza yayı. Nokta, kale çizgisinin ortasından 11 m uzaktadır. Yay, bu noktanın 9,15 m yarıçaplı çevresinin ceza alanı dışında kalan kısmıdır.
Orta yuvarlak. Orta çizgi, kenar çizgilerinin orta noktalarını birleştirir; merkezindeki orta noktanın çevresinde 9,15 m yarıçaplı yuvarlak çizilir.
Köşe yayı ve köşe bayrağı. Dört köşede 1 m yarıçaplı çeyrek daire vardır. Köşe bayrağı direği en az 1,5 m uzunluğunda, sivri olmayan uçlu ve bayraklı olmalıdır.
Teknik alan. Yedek kulübesinin çevresindeki bölge, oturma alanının her iki yanında yalnızca 1 m ve kenar çizgisine 1 m'ye kadar uzanmalıdır. Kuralın yazdığına göre bir kerede yalnızca bir kişi taktik talimatı iletebilir; alanda kaç kişinin bulunacağını yarışma kuralları belirler.
Hakem inceleme alanı. VAR kullanılan maçlarda sahanın dışında, görünür bir yerde işaretlenmiş en az bir alandır; hakem sahada incelemeyi burada yapar. Alana giren oyuncu, yedek, değişen oyuncu ya da takım görevlisi sarı kart görür.
Video operasyon odası. VAR, yardımcı VAR ve tekrar operatörünün çalıştığı yerdir; stadyuma yakın ya da uzakta olabilir. Takımdan biri odaya girerse kırmızı kart görür.
Tribün sözlüğü: koltuktan koltuğa
Tribün adlarını ve bölümlerini (kapalı, açık, kale arkası gibi) kulüpler ve stadyumlar kendi adlandırmalarıyla verir; bu yazı için okunan Oyun Kuralları ve UEFA maddeleri bu adları tanımlamıyor. Donanımı tanımlayan belge UEFA Stadyum Altyapı Yönetmeliği'dir. 18. maddesi (yürürlük tarihi 1 Haziran 2025 olarak görünüyor) koltuğu şöyle tarif eder: bireysel, numaralı, yerine sağlam sabitlenmiş, kırılmaz ve yanmaz malzemeden, arkalığı oturma yüzeyinden ölçülen en az 30 cm yüksekliğinde.
Ayakta durma yerleri, teraslar, platformlar, arkalıksız bankalar ve koltuklar yalnızca kategori 1 stadyumlarında izinlidir (bank ve arkalıksız koltuklar sağlam sabitlenmek şartıyla); kategori 2, 3 ve 4'te yasaktır. Yani ayakta yer, UEFA yönetmeliğinde stadyum kategorisine bağlı bir izin ya da yasaktır. Kural 1'deki çizgi hesapları ile UEFA'nın koltuk tarifi birlikte okununca bir stadyumun iki ayrı mühendisliği görünür: yeşil alanın geometrisi ve tribünün mukavemeti.
Kuralın ve yönetmeliğin kendisi: okunan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar 4 Kasım 2026'da okundu. Alan hesapları bu yayının betiğiyle yapıldı.
- IFAB, Oyun Kuralları, 1. madde: oyun alanı.
- UEFA, Stadyum Altyapı Yönetmeliği, 18. madde (koltuk ve ayakta yer kuralları).
- Ofsayt çizgisinin saha üzerindeki geometrisi ve VAR ile ilgili ayrıntı için ofsayt kuralı yazısı.