Uzatma süresi nasıl hesaplanır? Ek süre ve kart eşikleri

Katar 2022'de maç başına ortalama ek süre yaklaşık 10 dakikaydı. Dört yıl önce Rusya'da bu süre 6,5 dakikaydı. Aradaki 3,5 dakikanın nedeni, FIFA'nın açıklamasına göre, hakemlerden kaybedilen süreyi daha doğru hesaplamalarının istenmesiydi. Türkçede "uzatma süresi" iki ayrı şeye denir: normal sürenin sonuna eklenen dakikalara ve berabere biten eleme maçında oynanan 2×15 dakikaya. Bu yazı ikisini ayırıyor. Ek sürenin Oyun Kuralları'ndaki hesabını, FIFA'nın 2022 verisini ve sarı-kırmızı kart eşiklerini TFF ile UEFA metinlerinden okuyor.

Uzatma süresi mi, ek süre mi?

Maç iki eşit 45 dakikalık devredir. Oyun Kuralları'nın 7. maddesi yarılar arasında 15 dakikaya kadar ara hakkı tanır. Devre sonunda eklenen dakikaların kuraldaki başlığı "allowance for time lost", yani kaybedilen süre payıdır. Futbol dilinde bunlara uzatma ya da uzatma dakikaları denir.

Berabere biten eleme maçının ardından oynanan 15'er dakikalık iki devre ise 10. maddede yer alır. IFAB beraberliği bozmak için yalnızca üç yöntem tanır: deplasman golü, iki eşit uzatma devresi ve penaltı atışları. Her uzatma devresi en çok 15 dakikadır. Hangi yöntemin kullanılacağına yarışma kuralları karar verir. TFF'nin Futbol Müsabaka Talimatı da (madde 10) aynı şeyi yazar. Normal süre beraberse maç 15'er dakikalık iki devre uzatılır. Hâlâ berabere ise penaltı atışları gelir.

Uzatma süresi nasıl hesaplanır: Kural 7.3'ün listesi

IFAB'ın güncel metnine (menüde 2026/27 sürümü görünüyor) göre hakem, her devrede kaybedilen süre için ek yapar. Kural kayıp nedenlerini sayar:

• oyuncu değişiklikleri,
• sakat oyuncuların değerlendirilmesi ya da sahadan çıkarılması,
• süre geciktirme ve disiplin cezaları,
• izinli tıbbi duraklamalar (en çok bir dakikalık su molaları, 90 saniye ile üç dakika arasındaki serinleme molaları),
• VAR kontrolleri ve incelemeleri,
• gol sevinçleri,
• sahaya dışarıdan müdahale gibi herhangi bir başka neden.

Dördüncü hakem, hakemin belirlediği asgari ek süreyi gösterir. Hakem bu süreyi artırabilir, azaltamaz. İlk devredeki bir zamanlama hatası, ikinci devrenin süresi değiştirilerek telafi edilemez. Devre sonunda penaltı atılırsa ya da yeniden atılırsa devre, vuruş tamamlanana kadar uzar.

Tabloyla bir örnek hesap gösterilebilir. Aşağıdaki süreler kurgusaldır ve yalnızca yöntemi gösterir. Kuralda sabit süre yoktur.

Örnekte hakemin elinde 5 dakika 50 saniyelik bir kayıp birikti. Pano büyük olasılıkla 6 dakika gösterir. Hakem isterse bu süreyi artırabilir.

Rusya 2018'den Katar 2022'ye: 6,5 dakikadan 10 dakikaya

Uzatma süresi bu iki turnuva arasında belirgin biçimde uzadı. FIFA Hakem Komitesi Başkanı Pierluigi Collina'nın 30 Kasım 2022 tarihli açıklaması artışın nedenini anlatıyor. Maçlarda net oyun süresi çoğu zaman 50 dakikanın altında kalıyordu ve izleyici daha çok futbol görmek istiyordu. Komite hakemlerden sakatlıkları, oyuncu değişikliklerini, VAR kontrollerini ve gol sevinçlerini hesaba katmalarını istedi. İki takım için artık 6 yerine 10 değişiklik yapılabiliyordu.

Rusya 2018'de ortalama ek süre yaklaşık 6,5 dakikaydı; fazladan değişiklikler düzeltilince bu yaklaşık 7,5 dakikaya çıkıyordu. Katar 2022'de ortalama yaklaşık 10 dakika oldu. Ortalama net oyun süresi ise yaklaşık 59 dakikaydı.

Hesapla: 10 - 6,5 = 3,5 dakika, yani yüzde 53,8'lik bir artış. Yaklaşık 100 dakikalık bir maçta 59 dakika net oyun, topun yaklaşık yüzde 59 oranında oyunda kalması demektir. FIFA'nın teknik çalışma grubuna göre uzun ek süre geç golleri artırmadı. Rusya 2018'in grup aşamasında ek sürede 21 gol atıldı. Katar 2022'de bu sayı 12 oldu.

Sarı kart sınırı: TFF'de 4, UEFA'da 3'ten 4'e

Uzatma süresi gibi kart eşikleri de yarışmadan yarışmaya değişir. Hepsinde aynı kural işlemez.

TFF talimatında bir ayrıntı daha var. Bir futbolcu bir maçta sarı kart gördükten sonra doğrudan kırmızı kart ya da ikinci sarıdan kırmızı kart görürse o sarı kart dört sarılık hesaba katılmaz. Aynı madde, ilgili lig statüsü başka bir sayı belirlemişse o sayının geçerli olacağını söyler. Sarı kart sayımında profesyonel ligler ve Türkiye Kupası ayrı kategoriler sayılır. Okunan metin, talimatta 20 Ekim 2026'ya kadar yapılan değişiklikleri içeriyor.

UEFA'nın 63. maddesi kırmızı kartı daha kısa bağlar. Kırmızı gören oyuncu bir sonraki UEFA kulüp maçında otomatik olarak cezalıdır. Madde, kulübün listesinde yer alan ve oynamaya uygun bir oyuncunun sarı kart sayacını her iki turda bir azalttığını da yazar. Lig aşaması sıralamasındaki disiplin ölçütü ise başka bir ölçektir: kırmızı kart 3, sarı kart 1, iki sarıdan kırmızı 3 puandır. Ayrıntısı averaj nedir yazısında anlatılıyor.

Kırmızı kart, ikinci sarı ve kaleci sekiz saniyesi

Oyun Kuralları'nın 12. maddesi doğrudan kırmızı kart sebeplerini sayar. Bariz gol fırsatını engellemek bunların başındadır; kasıtlı elle oynayarak ya da serbest vuruş gerektiren bir ihlalle yapılabilir. Ağır faul, ısırmak ve tükürmek, şiddet, hakaret içeren söz ve hareketler ile aynı maçta ikinci sarı kart da listededir. Takım görevlileri de sarı ve kırmızı kart görebilir. TFF talimatının 92. maddesi, ikinci sarı kart ya da bariz gol şansını önleme nedeniyle ihraç edilen futbolcunun takip eden ilk resmî maçta otomatik olarak cezalı olduğunu yazar.

Kural metninde yeni bir sınır daha var. Kaleci topu elinde sekiz saniyeden fazla tutarsa rakip takıma köşe vuruşu verilir. Kaleci bunu tekrar ederse ayrıca sarı kart görebilir.

Maç yarıda kalırsa: Kural 7.5 ve bir bahis kuralı

IFAB'ın 7. maddesi, yarıda kalan maçın yeniden oynanacağını yazar; yarışma kuralları ya da organizatör aksini söylemedikçe. Yarıda kalmanın sorumlusu yedi oyuncunun altına düşen bir takımsa, o takım çoğunlukla hükmen yenik sayılır.

Betroy'un spor bahisleri yardım sayfası (4 Kasım 2026'da okunan metin) futbol için ilgili kuralı şöyle yazıyor. Bırakılan, ertelenen ya da iptal edilen maçlara yapılan bahisler, belirtilen başlama saatinden sonraki 24 saat içinde maç yeniden oynanmadıkça geçersizdir. Erken bırakılan etkinliklerde önceden belirlenmiş marketler geçerli kalır. Örneğin 2-1'de yarıda kalan maçta 0,5, 1,5 ve 2,5 üst/alt marketleri geçerlidir. Sayfa, şartların önceden haber verilmeden değişebileceğini de belirtiyor. Bu paragraf bir kural aktarımıdır; bahis tavsiyesi, oran ya da tahmin değildir ve bahis kayıp riski taşır.

Okunan belgeler: kural metinleri, FIFA açıklaması ve talimatlar

Aşağıdaki belgeler 4 Kasım 2026'da okundu.

• IFAB, 7. madde: maçın süresi, 10. madde ve 12. madde: fauller ve disiplin.
• FIFA, Collina: ek süreyi daha doğru hesaplamalarını istedik (30 Kasım 2022).
• TFF, Futbol Disiplin Talimatı (madde 92 ve 93) ve Futbol Müsabaka Talimatı (madde 10; bağlantı averaj nedir yazısında).
• UEFA, Şampiyonlar Ligi Yönetmeliği 2026/27, madde 63.
• Betroy yardım sayfaları, spor bahisleri bölümü (4 Kasım 2026'da okunan metin; şartlar değişebilir).

Sık sorulan sorular

Uzatma süresi kaç dakika olur?

Sabit bir süre yoktur. Dördüncü hakem, hakemin belirlediği asgari ek süreyi gösterir; hakem bu süreyi artırabilir ama azaltamaz.

Süper Lig'de kaç sarı kart ceza getirir?

TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 93. maddesine göre bir sezonda aynı kategoride 4 sarı kart sonraki resmi maçta ceza getirir; sezon sonunda sayaç taşınmaz. Lig statüsü farklı bir sayı belirleyebilir.

Maç yarıda kalırsa ne olur?

IFAB'ın 7. maddesine göre yarıda kalan maç, yarışma kuralları ya da organizatör aksini söylemedikçe yeniden oynanır.